تنبیه کودکان
اثرات منفی کتک زدن کودک
ژانویه 9, 2020
MMPI
تست MMPI چیست؟
ژانویه 11, 2020
چگونه کودک آزاردیده را بشناسیم

چگونه کودک آزاردیده را بشناسیم

کودک آزاری همیشه استخوان های شکسته و کبودی های غیرقابل توضیح نیست. انواع مختلفی از کودک آزاری مانند سوء استفاده عاطفی، سوء استفاده آموزشی، سوءاستفاده جنسی، غفلت، بی توجهی و… نیز وجود دارد . در سال های اخیر با توجه به افزایش بازنمایی رسانه ای برخی آسیب های اجتماعی نظیر کودک آزاری جنسی، اخباری هم چون آزار جنسی چند دانش آموز پسر توسط ناظم مدرسه و یا دختربچه ای دبستانی توسط راننده سرویس مدرسه، در صدر اخبار قرار گرفته و مورد توجه واقع شدند. اما اینکه آزار جنسی کودکان چه نشانه هایی در رده های سنی مختلف بر آنها خواهد داشت که والدین با دیدن آن نشانه ها به این مهم پی ببرند؟؛ چه پیامدهای جسمی و روحی برای آنها ایجاد خواهد کرد؟؛ چگونه باید والدین به کودکان خود در این زمینه آگاهی بخشی داشته باشند؟ و مواردی از این دست، ما را بر آن داشت تا در گفتگو با کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی و عضو پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی، به پاسخ به این سؤالات بپردازد. ایشان در ابتدا درخصوص تعریف کودک آزاری گفت:مطابق با تعریف سازمان بهداشت جهانی کودک آزاری عبارت است از آسیب یا تهدید سلامت جسم و روان و یا سعادت و رفاه و بهزیستی کودک به دست والدین یا افرادی که نسبت به او مسئول هستند. همچنین در چهارمین ویرایش راهنمای تشخیصی و آماری اختلاات روانی، کودک آزاری شامل سوءاستفاده جسمی، جنسی و مسامحه در مورد کودک تعریف شده است

چگونه کودک آزاردیده را بشناسیم

وی با تقسیم کودک آزاری به سه گروه تشریح کرد :

  • اولین گروه کودک آزاری جسمی (physical child abuse) است که عبارت است از جراحت جسمانی کودک زیر ۱۸ سال توسط فردی که مسئول نگه داری و محافظت از کودک است؛ تحت شرایطی که نشان دهد بهداشت و بهزیستی کودک در معرض خطر یا تهدید است



  • دومین دسته کودک آزاری جنسی (sexcual child abuse) است که برای آن تعاریف گوناگونی ارائه شده است؛ از جمله اینکه آزار جنسی درگیر کردن کودک در فعالیت هایی است که منجر به ارضای جنسی افراد بزرگسال می شود، یا عمل تحمیلی جنسی بر علیه کودکی که فاقد تحول شناختی، هیجانی و جسمی هستند، و یا سوءاستفاده جنسی با تماس ها و تعاملات بین کودک و فرد بالغی که می داند کودک را به منظور تحریک جنسی مورد استفاده قرار داده است



  • این کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی، بی توجهی یا غفلت ( Neglect ) را دسته سوم از انواع کودک آزاری دانست و گفت:عدم فراهم آوردن احتیاجات غذایی، پوششی، مسکن و بهداشت و مراقبت طبی؛ از جمله موارد این دسته است. البته غفلت همیشه عمدی نیست، بلکه فقدان آگاهی، مشکلات مالی و سایر عوامل ممکن است مانع کفایت والدین در جهت سرپرستی و پرورش فرزند شود

کودکانی که دچار آزار جنسی شده اند، چه علایمی از خود نشان می دهند؟

عضو پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی درخصوص نشانه هایی که کودکان آزار جنسی دیده، از خود بروز می دهند، گفت:برخی از کودکان تأثیرات ناشی از آزارشان را به صورت رفتارهایی نشان می دهند که شاید جنسی باشد، اما ضرورتاً همیشه این گونه نیست. همچنین برخی از بچه ها ممکن است کناره گیر، بدخلق، پرخاش گر، بی قرار و مضطرب شوند و حتی برخی از کودکان ممکن است هیچ نشانه ایی را به طور کلی نشان ندهند. وی افزود:اغلب کودکان وقتی مورد آزار جنسی را افشا می کنند، استرس و اضطراب در رفتارهای غیرکلامی خود نشان می دهند؛ مانند نشان دادن خجالت و ترس در چهره شان و حتی سفتی و تنش در بدنشان. برای مثال وقتی مریم به مادرش گفت که دایی او را شب پیش وقتی که در خواب بوده لمس کرده است، صورتش قرمز و تن صدایش پایین بود. او نمی توانست در صورت مادرش نگاه کند و اشک در چشمانش حلقه زده بود و مشت هایش را گره کرده بود ( نشانه های جسمی )

وی همچنین با بیان اینکه می توان به آزارهای جنسی از طریق بازی ها و نقاشی های خود به خودی کودک پی برد، آسیب های وارده به این کودکان را چنین برشمرد:آسیب های روانی این کودکان شامل اضطراب، افسردگی، ترس های مرضی، احساس گناه، پرخاش گری، مشکلات تمرکز، دوری گزینی اجتماعی، انزوا، ترس و اجتناب از مردان، عصبی بودن، تغییر در الگوی خوردن، علابمی مثل کابوس شبانه، واکنش هایی نظیر از جا پریدن، مشکلات ارتباطی و افکار خودکشی است

چه عواملی در نمایان ساختن واکنش به مسئله آزار جنسی مؤثر است؟

این روانشناس برخی عوامل را در نمایان ساختن واکنش به مسئله آزار مهم شمرد و چنین توضیح داد:
سن قربانی : هر چه سن قربانی بیشتر باشد، تجارب سخت تری خواهد داشت
سن متجاوز : هر چه سن متجاوز بیشتر باشد، آثار شدیدتری بر قربانی به جای می گذارد
هویت متجاوز : متجاوزان مذکر آثار سخت تر و جدی تری بر کودک می گذارند
طول دوره سوءاستفاده جنسی : هر چه مدت سوءاستفاده طولانی تر باشد، آثار منفی شدیدتری بر قربانی خواهد داشت
ارتباط متجاوز با قربانی : هر چه رابطه نزدیک تر باشد، آثار ایجادشده بیشتر و شدیدتر است
ماهیت عمل سوءاستفاده گرانه : هر چه آزار با خشونت و اجبار بیشتری اعمال شود، آثار شدیدتری خواهد داشت
مرحله رشدی که کودک در آن قرار دارد
تعداد سوءاستفاده کنندگان
میزان حمایت خانواده

آزار جنسی کودک چه عوارضی در پی خواهد داشت؟

  • در کودکان ۴-۱ سال : اغلب فقدان آداب توالت، ترس از مردان و چسبیدن افراطی به مادر دیده می شود
  • قربانیان ۶ – ۴ سال: معمولاً با شکایت جسمانی به پزشک مراجعه می کنند. قربانی با احساس گناه شدید و قطع امید از علاقه و توجه دیگران گاه مانند کودکی وحشی رفتار می کند. نظافت و شستشوی جبری یا مرگ سمبولیک و تکراری والدین؛ از مراحل مهم بازی های کودک این سن به شمار می آی
  •  کودکانی در سنین ۱۲ – ۹ سالگی: که قربانی آزار جنسی می گردند اکثراً به دلیل مشکلاتی که در صحبت کردن در مورد این مسئله دارند، دچار واپس زنی جنسیت و اختلال در هویت جنسی می شوند. درگیری و اشتغال ذهنی آنها با مسایل جنسی سبب می شود که گاهی به صورت بی شرمانه و توأم با پررویی، به توضیح واقعیات بپردازند

نشانه های نگران کننده آزار جنسی کودک والدین چه مواجهه ای داشته باشند؟

وی درخصوص نحوه مواجهه والدین با کودک خود، پس از دیدن علایم مذکور گفت:اولاً مهم است که والدین از قبل در این زمینه آموزش و دانش لازم را کسب کرده باشند؛ هر چند که شاید بسیاری از خانواده ها کسب اطلاع در این زمینه را ضروری ندانند. این روانشناس ادامه داد:بنابراین توصیه می کنم که حتماً والدین اطلاعات ابتدایی را در زمینه برخورد با کودکی که احیاناً به هر علتی مورد سوءاستفاده قرار گرفته است، بدانند؛ چراکه بزرگسالان با برخورد تند و حتی گاهی با تنبیه فیزیکی این احساس را در کودک ایجاد می کنند که او مقصر است و این امر سبب تنفر کودک از خودش خواهد شد و فکر می کند موجودی دوست داشتنی نیست

از سؤال کردن های مکرر و توضیح خواستن از کودک خوداری کنید

وی با تأکید بر اینکه والدین پس از مطلع شدن، از سؤال کردن های مکرر و توضیح خواستن از کودک خوداری کنند، ادامه داد:لازم است والدین نقش حمایتی خود را به عنوان والد به فرزند نشان دهند؛ به طوری که کودک بفهمد که او مقصر نیست و کسی که به او آزار رسانده است، گناه کار است.
آزار جنسی می تواند آسیب جدی از نظر روانی به همراه داشته باشد و به همین جهت لازم است والدین کودک را به کلینیک های روانشناختی هدایت کرده و تحت درمان قرار دهند و از طریق مقامات قانونی اقدام کنند تا مجرم به مجازات خود برسد.

چند توصیه به والدین

عضو پژوهشکده خانواده دانشگاه شهید بهشتی برای پیشگیری از آزار جنسی کودک، توصیه کرد:لازم است والدین از فرستادن کودکان خود به محیط های خلوت که امکان رخ دادن آزار باشد خودداری کنند، اگر کودک خود را برای خرید می فرستند در ساعت خلوت از روز یا شب نباشد و برای کودکان سنین پایین تر این کار به تنهایی نبوده و حتماً خودشان در کنار او در فروشگاه حضور داشته باشند، نسبت به حرف هایی که کودک می گوید حساس باشند؛ مثل اینکه “من دوست ندارم خانه دایی برم.”، استفاده از اینترنت و ماهواره با توجه به سن کودک و فعالیت درسی کودک، محدود و زیر نظارت والدین باشد، همچنین لازم است شناخت کافی از دوستانی که فرزندان با آنها ارتباط دارند داشته باشند و مراقب باشند که کودک افراد خیلی بزرگ تر از خود معاشرت نداشته باشد . وی با بیان اینکه بایستی والدین باید درباره تربیت جنسی و سوءاستفاده جنسی به کودکان خود آموزش دهند، ادامه داد:هر چند این کار برای برخی از والدین بسیار سخت است؛ چراکه از یک طرف باید آنها را آگاه کنند و از طرف دیگر نباید دچار ترس و نگرانی شوند

چگونه کودک آزاردیده را بشناسیم

وی ادامه داد:البته والدین باید برای حد و مرزها احترام قائل باشند و اگر فرزندشان دوست ندارد کسی را ببوسد، او را اجبار نکنند، همچنین او را به زور به آغوش نکشند؛ از آن جایی که اغلب اوقات فرد متجاوز از افراد نزدیک کودک است، باید به کودکان خود بگویید “اگر کسی با دست زدن به بدنت، تو را ناراحت می کند از فرمول نه، برو” استفاده کند و از فرد سوءاستفاده کننده دور شوند. می توان حتی به کودکان کوچکتر هم این فرمول را با نقش بازی کردن برای مقابله با سوءاستفاده آموزش داد

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *